جستجو :
اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَن صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَ عَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَ في كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَ حافِظاً وَ قائِداً وَ ناصِراً وَ دَليلاً وَ عَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً
امروز: ۱۴۰۱ پنج شنبه ۱۰ آذر


 
  • پيام تسليت در پى حادثه تروريستى در حرم حضرت احمد بن موسى«عليهماالسلام»
  • پيام به نشست قرآنی اساتید و روحانیّون حوزۀ علمیّۀ اصفهان
  • دیدار حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی
  • دیدار آیت‌الله طباطبایی نمایندۀ محترم ولی‌فقیه و امام جمعۀ اصفهان
  • دیدار جمعی از فرزندان و اعضای محترم بیت شریفِ عالم جلیل‌القدر مرحوم حضرت آیت‌الله ناصری«قدّس‌سرّه»
  • پيام به همایش ملّی «شیوه‌ها و راهکارهای ترویج قرآن کریم در فرهنگ عمومی»
  • پيام به همایش بزرگداشت عالم فرزانه مرحوم حضرت آیت‌الله حاج سید ناصرالدّین حجّت نجف‌آبادی«رضوان‌الله‌تعالی‌علیه»
  • درس اخلاق؛ فضیلت‌های فراموش شده، فضیلت دوازدهم: «خلوص»؛ جلسۀ پنجم
  • درس اخلاق؛ فضیلت‌های فراموش شده، فضیلت دوازدهم: «خلوص»؛ جلسۀ چهارم

  • -->

    رذیلت بیست و ششم: مسئولیت گریزی

     شرح فضیلت‌ها و رذیلت‌های اخلاقی

    رذیلت بیست و ششم: مسئولیت گریزی

    فرار از مسئولیت و کوتاهی در پذیرش آن، یکی از صفات رذیله است. این رذیله، معمولاً از سستی روحی انسان سرچشمه می‏گیرد. همان‌گونه كه خستگی نیز، ناشی از سستی جسم است.

    خداوند متعال مسلمان‌هایی که در جنگ احد، در پذیرش مسئولیت کوتاهی کردند، نکوهش کرده، می‌فرماید:

    >وَ لَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّى إِذا فَشِلْتُمْ وَ تَنازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَ عَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما أَراكُمْ ما تُحِبُّون‏<[1]

    غفلت از مسئولیت و کوتاهی در انجام وظیفه‌ای که بر عهدۀ انسان است، در بیشتر موارد از نشناختن آن مسئولیت ناشی می‌شود. به‌عبارت رساتر، اگر آدمی از مسئولیت واجب خود، شناخت دقیق و درستی نداشته باشد، ناگریز به انجام آن نخواهد پرداخت. در مقابل، تاریخ تمدّن‌های بشری، گویای آن است که شناخت مسئولیت، تنها علت یا دست کم یکی از مؤثرترینِ علّت‌های پیشرفت ملّت‌ها بوده است. از این رو، شناخت وظیفه، مقدّم بر انجام آن است و همواره یکی از توصیه‌های ما به جوانان آن است که برای آبادی دنیا و آخرت، در شناخت وظیفه و انجام وظیفه کوشا باشند.

    از مفاسد و عواقب این صفت رذیله، همین بس که افراد و جوامع مبتلا به آن، در دنیا محکوم به عقب ماندگی، ذلّت، پستی و احتیاج به دیگرانند؛ در آخرت نیز نه تنها بهره‌ای از بهشت و نعمت‌های آن نخواهند داشت، بلکه به خاطر مسئولیت ناشناسی و مسئولیت ناپذیری مؤاخذه می‌شوند.

    امام کاظم% در این رابطه می‌فرمایند: از تنبلی و بی‏حوصلگی بپرهیز، زیرا كه این دو، مانع رسیدن تو به بهرۀ دنیا و آخرتند:

    «إِياكَ‏ وَ الضَّجَرَ وَ الْكَسَلَ فَإِنَّهُمَا يمْنَعَانِكَ حَظَّكَ مِنَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ»[2]

    این رذیلت ناپسند، اقسام و مراتبی دارد؛ برخی از اقسام آن عبارتند از: كوتاهی در برابر دین و اخلاق؛ کوتاهی در برابر دنیا و تأمین معیشت؛ كوتاهی در برابر روح؛ كوتاهی در برابر جسم و بدن؛ كوتاهی در برابر عمر؛ كوتاهی در برابر خانواده و كوتاهی در برابر جامعه.

    در این زمینه، گفتنی است كه انسان باید نسبت به همۀ مسئولیت‌های واجبِ خود آگاهی لازم را کسب کرده، در عمل به آن‌ها کوشا باشد. انسان تک بعدی، که در انجام برخی وظایف، بسیار تلاش می‌کند و برخی دیگر را وامی‌نهد، مطلوبِ اسلام و تعالیم اسلامی نیست. اساساً اسلام شریعتی جامع است كه از اجزائی پراكنده، ولی سخت پیوسته، تشكیل شده است. از این‌رو نمی‏توان بعضی از اجزاء آن را پذیرفت و برخی دیگر را رها نمود.

    مثلاً پرداختن صرف به دین و معنویت و کوتاهی در تأمین معیشت و سستی در رسیدگی متعارف به زندگی دنیوی، مذموم است؛ چنان‌که غرق شدن در مادیات و غفلت از ارزش‌های دینی و معنوی نکوهش می‌شود. اهمیّتِ صرف به خود و خانواده و بی‌تفاوتی نسبت به جامعه و افراد آن شایسته نیست. همچنان‌که توجهِ افراطی به مشکلات اجتماعی و کوتاهی در تأمین حوائج اعضای خانواده و غفلت از نیازهای پدر و مادر و خویشان و همسایه‌ها قبیح است.

    راهکار رهایی از این رذیلۀ ناپسند، همان‌طور که بیان شد، تلاش برای شناخت وظیفه و عمل به وظیفه است. در این راستا باید از هرگونه سستی، تنبلی و کسالت پرهیز شود. تلقین اینکه «نمی‌شود»، «نمی‌توانم» و «نمی‌دانم» در قاموس انسان راه ندارد نیز، در این زمینه مؤثر است.



    [1]. آل‌عمران، 152: «و [در نبرد اُحد] قطعاً خدا وعده خود را با شما راست گردانید: آنگاه كه به فرمان او، آنان را می‏كشتید، تا آنكه سست شدید و در كار [جنگ و بر سر تقسیم غنایم‏] با یكدیگر به نزاع پرداختید؛ و پس از آنكه آنچه را دوست داشتید [یعنی غنایم را] به شما نشان داد، نافرمانی نمودید.»

    [2]. وسائل الشیعه، ج ‏16، ص 22.

    احکام
    اخلاق
    اعتقادات
    اسرار حج
    مناسک حج
    صوت
    فيلم
    عکس

    هر گونه استفاده از مطالب این سایت با ذکر منبع بلامانع می باشد.
    دفتر مرجع عاليقدر حضرت آية الله العظمى مظاهری «مدّظلّه‌العالی»
    آدرس دفتر اصفهان: خيابان عبد الرزاق – کوی شهيد بنی لوحی - کد پستی : 99581 - 81486
    تلفن : 34494691 -031          نمابر: 34494695 -031
    آدرس دفتر قم :خیابان شهدا(صفائیه)- کوی ممتاز- کوچۀ شماره 1(لسانی)- انتهای بن‌بست- پلاک 41
    تلفن 37743595-025 کدپستی 3715617365