جستجو :
اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَن صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَ عَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَ في كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَ حافِظاً وَ قائِداً وَ ناصِراً وَ دَليلاً وَ عَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَ تُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً
امروز: ۱۴۰۱ پنج شنبه ۱۶ تير


 
  • درس اخلاق؛ فضیلت‌های فراموش شده، فضیلت دوازدهم: «خلوص»؛ جلسۀ چهارم
  • انتشار جلد ششم مجموعۀ سیروسلوک؛ «تحلیه»
  • پیام به کنگرۀ شهدای روحانیّت
  • عرضه تألیفات معظّم‌له در نمایشگاه کتاب تهران و نمایشگاه مجازی
  • درس اخلاق؛ فضیلت‌های فراموش شده، فضیلت دوازدهم: «خلوص»؛ جلسۀ سوم
  • پیام به نشست ستاد تفسیر قرآن کریم استان اصفهان 15/1/1401
  • اطلاعیه عید فطر 1401
  • اطلاعیّۀ میزان فطره و کفّارۀ در سال 1401
  • پیام تسلیت خطاب به حضرت آيت‌الله العظمى جوادى آملى«مدظلّه‌العالي»

  • -->

    رذیلت پانزدهم: خود كم‌‏بینی

    شرح فضیلت‌ها و رذیلت‌های اخلاقی

    رذیلت پانزدهم: خود كم‌‏بینی

    از جمله صفات رذیله، خود كم‏‌بینی است. در اثر این ملکۀ ناپسند، آدمی از استعدادهای خود غافل شده، خویشتن را در ترقی و پیشرفت، ناتوان می‌پندارد.

    باید توجه داشت که خود کم‌‌بینی، صفت تواضع نیست که مطلوب باشد، بلکه مرحلۀ تفریطی تكبُّر و عُجب است و یک رذیلت به حساب می آید؛ چراکه افراد متكبّر و خودشیفته، عظمت و شوكتی غیر واقعی برای خود و اعمال خود قائلند و از سوی دیگر، اشخاص خود كم‏بین، خویش را در جایگاهی بسیار نازل‌تر از جایگاه حقیقی فرض می‏كنند.

    این رذیلۀ اخلاقی نیز مراتبی دارد؛ اوّلین مرتبۀ آن، غفلت از توانایی‌های شخصی است. پذیرش ذلّت و فرمان‌برداری بی چون و چرا از افراد گوناگون نیز در شمار مراتب این رذیلت است. آخرین و شدیدترینِ مراتب که برای این صفت ناپسند ذکر شده، در آیۀ ذیل ترسیم گردیده است:

    >وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ<[1]

    بر این اساس، انسان خود کم‌بین، فهم و بصیرت خویش را از دست می‌دهد و به حیوان و حتی کمتر از آن مبدّل می‌شود. او هرگز در صدد خروج از عالَم حیوانی و در پی رسیدن به مراتب كمال انسانی نیست؛ از این‌رو استعدادهای خود را به فعلیت نمی‌رساند و عاقبتی جز جهنّم نخواهد داشت.

    مستكبرانِ تاریخ با سوء استفاده از رسوخ همین ملكۀ ناشایست در برخی ملّت‌ها، بر آنان مسلّط گشته‌اند. از بین بردن نسل‌ها توسط مستکبران: >يُهْلِكَ الْحَرْثَ وَ النَّسْلَ<[2] و نیز ‌ذبح پسران و باقی‏گذاردن دختران و زنان: >يُذَبِّحُ أَبْناءَهُمْ وَ يَسْتَحْيي‏ نِساءَهُم‏<[3]، به خشکانیدن ریشۀ غیرت در مردان و حیا در زنان اشاره دارد. مستکبران با این دسیسه، افراد و ملّت‌ها را به رذیلۀ خود كم‏بینی دچار ساخته، توان رشد و كمال را در آنان سوزانده و در نتیجه آن‌ها را به استضعاف کشیده و محتاج خود کرده و می‌کنند.

    از جمله پیامدها و تبعات خود کم‌بینی، این است که انسان نسبت به قدر و منزلت خود و جایگاه ملکوتی و معنوی خویشتن غفلت می‌ورزد، فراموش می‌کند که مسجود فرشتگان است[4]، نمی‌بیند که خداوند متعال، عالم وجود را تسخیر و رام او کرده است[5]؛ از یاد می‌برد که حق تعالی او را خلیفه و جانشین خود در زمین قرار داده است[6]؛ در نتیجه، خود را به دنیای پست می‏‌فروشد، بندگی شیطان، هوای نفس و دیگر بت‌ها را می‌‏پذیرد و ناگزیر مقامات بلند معنوی و عرفانی و در پی آن بهشت و لقای حق را ترك گفته، به‌سوی جهنّم می‌‌شتابد.

    راهکار رفع این صفت رذیله، توجه به استعدادها و توانایی‌های شخصی و به‌کارگرفتن صحیح آن‌هاست. انسان باید جایگاه حقیقی معنوی و مادی خود را بشناسد و در راستای کمال و تقرّب اخروی و نیز موفقیت در امور دنیوی گام بردارد. البته باید دقت شود که خروج از حالت تفریطی خود کم‌بینی، به ورود به ورطۀ افراطی تکبّر و عُجب منجر نگردد.



    [1]. الأعراف، 179: «و در حقیقت، بسیاری از جنّیان و آدمیان را برای دوزخ آفریده‏ایم. [چرا كه‏] دل‌هایی دارند كه با آن [حقایق را] دریافت نمی‏كنند، و چشمانی دارند كه با آنها نمی‏بینند، و گوش‌هایی دارند كه با آنها نمی‏شنوند. آنان همانند چهارپایان بلكه گمراه‏ترند. [آری،] آنها همان غافل‏ماندگانند.»

    [2]. البقره، 205: «كشت و نسل را نابود سازد.»

    [3]. القصص، 4: «پسرانشان را سر می‏برید، و زنانشان را [برای بهره‏كشی‏] زنده بر جای می‏گذاشت‏.»

    [4]. حجر، 30.

    [5]. لقمان، 20.

    [6]. البقره، 30.

    احکام
    اخلاق
    اعتقادات
    اسرار حج
    مناسک حج
    صوت
    فيلم
    عکس

    هر گونه استفاده از مطالب این سایت با ذکر منبع بلامانع می باشد.
    دفتر مرجع عاليقدر حضرت آية الله العظمى مظاهری «مدّظلّه‌العالی»
    آدرس دفتر اصفهان: خيابان عبد الرزاق – کوی شهيد بنی لوحی(16) – کوچۀ مدرسۀ قدسیه – پلاک(22) - کد پستی : 99581 - 81486
    تلفن : 34494691 -031          نمابر: 34494695 -031
    آدرس دفتر قم :خیابان شهدا(صفائیه)- کوی ممتاز- کوچۀ شماره 1(لسانی)- انتهای بن‌بست- پلاک 41
    تلفن 37743595-025 کدپستی 3715617365